Toen Rien Wijdeven bijna drie decennia geleden begon als wethouder, stond Bernheze er anders voor. De gemeente was ontstaan uit een fusie van drie gemeenten, met verschillende culturen en onderlinge spanningen. “Het was toen best lastig,” blikt hij terug. “Maar in 28 jaar tijd hebben we samen iets heel moois opgebouwd.”
Als wethouder Financiën speelde hij een belangrijke rol in het op orde brengen van de gemeentelijke huishouding en zag hij hoe voorzieningen groeiden en bloeiden. “We hebben hele mooie sportverenigingen, goede gebouwen en goede scholen. En het mooie vind ik dat er in Bernheze heel veel vrijwilligers zijn die daar zelf aan bijdragen.”
Gemengde gevoelens
Ook bij de energietransitie was hij vanaf het eerste moment betrokken. Als wethouder duurzaamheid maakte hij de totstandkoming van de regionale energiestrategie volledig mee. Toch kijkt hij met gemengde gevoelens terug op de start van de samenwerking.
Volgens hem had de regio sterker kunnen inzetten op gezamenlijke keuzes. “Iedere gemeente moest in eerste instantie vooral zijn eigen opgave invullen. Daardoor hebben we volgens mij een suboptimaal resultaat gehaald. Als we meer hadden gekeken naar de gezamenlijke verdeling van lusten en lasten, hadden we misschien verder kunnen komen.”
Daarnaast ziet hij hoe externe factoren het tempo van de energietransitie beïnvloeden. Netcongestie, regelgeving en beperkte aansluitmogelijkheden zorgen ervoor dat plannen niet altijd uitgevoerd kunnen worden. “We willen vaak wel, maar kunnen niet altijd. Dat remt niet alleen gemeenten, maar ook ondernemers die willen investeren en verduurzamen.”
Samenwerking tussen ambitie en werkelijkheid
Binnen de energieregio ziet hij veel bereidheid om samen te werken, maar de bestuurlijke praktijk is soms weerbarstig. “Wethouders willen vaak vooruit, maar tussen idee en uitvoering zit de gemeenteraad.”
Volgens hem is samenwerking essentieel om verder te komen. Hij pleit ervoor om als regio meer te denken en handelen als één geheel. “Als je jezelf als één grote gemeente ziet, haal je samen een beter resultaat dan wanneer iedereen vooral naar zijn eigen opgave kijkt.”
Oplossingen zoeken in samenwerking en innovatie
Ondanks de uitdagingen kijkt hij met vertrouwen naar de toekomst. Hij wijst op projecten waarin gemeenten en bedrijven samen zoeken naar oplossingen, zoals de ontwikkeling van bedrijventerrein Heesch West. Daar wordt gewerkt aan manieren om bedrijven gezamenlijk en zo veel mogelijk netneutraal van energie te voorzien.
Volgens hem ligt daar een belangrijke les. “Blijf kijken naar wat wél kan. Het bedrijfsleven wil vaak meedenken en investeren. Die kennis en innovatiekracht hebben we hard nodig.” Ook ziet hij kansen in lokaal eigendom en nieuwe vormen van samenwerking. “Daar zijn in andere regio’s al mooie voorbeelden van, zoals de Energyhub Medel en ovef, waarbij overheden voor 100% eigenaar zijn!”.
Ingehaald door de snelheid van inwoners en bedrijven
Als hij naar de energietransitie kijkt, ziet hij dat inwoners en bedrijven soms sneller bewegen dan de overheid. Door subsidies en technologische ontwikkelingen investeren zij op grote schaal in zonnepanelen en warmtepompen.
“Veel inwoners hebben al geïnvesteerd in hun eigen oplossingen. Daar moeten wij als overheid rekening mee houden. Als wij later met collectieve systemen komen, sluiten die niet altijd meer aan op keuzes die inwoners al gemaakt hebben.”
Uitdagingen voor het energiesysteem van de toekomst
Voor de komende jaren ziet hij meerdere grote vraagstukken. Zo pleit hij voor meer aandacht voor windenergie, omdat dat volgens hem efficiënter kan zijn dan grootschalige zonnevelden. Tegelijkertijd erkent hij dat draagvlak daarbij een belangrijke rol speelt. Ook ziet hij kansen in alternatieve energiebronnen zoals groen gas. “Daar ligt potentie, maar dan moet regelgeving wel ruimte bieden.” Daarnaast benadrukt hij dat regionale samenwerking verder moet worden versterkt. Gemeenten met weinig ruimte voor energieopwek kunnen volgens hem ondersteund worden door gemeenten waar die ruimte wel aanwezig is. “Je moet kijken waar kansen liggen, niet alleen naar bestuurlijke grenzen.”
Advies aan zijn opvolger
Aan zijn opvolger geeft hij een duidelijk advies: blijf proactief en richt je op mogelijkheden. “Je kunt blijven kijken naar wat niet kan, maar je moet vooral zoeken naar oplossingen die wel werken.” Daarbij hoort volgens hem ook het versterken van de regionale samenwerking. “De energietransitie is te groot om alleen op te lossen. Als regio moet je samen optrekken en elkaar helpen.”